Protestants-Evangelische
Kerk Boechout
🛒WINKELMANDJE
Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

De doop en het nieuwe jaar: allebei een nieuw begin met goede voornemens

Zondag 12 januari 2020 - Tweede zondag van Epifanie

Lezingen: Jesaja 42:1-7, Psalm 89(:20-29) en Matteüs 3:1-17

Een kleine anekdote: ooit stond ik te kijken naar de doopplaats in de Jordaan vlakbij het Meer van Galilea. Er waren allerlei verschillende doopceremonies tegelijk aan de gang, vooral van Amerikaanse, evangelicale christenen. Verschillende groepen mensen in witte doopgewaden stonden te wachten tegen balustrades aan de oever, die de afdaling in de rivier ordelijk moesten laten verlopen en die verhinderden dat te veel mensen tegelijk het water in zouden stormen. Enthousiaste gospel-liederen klonken. In het water het bekende ritueel: de persoon die gedoopt wordt, laat zich achterover kopje onder gaan (best eng!) maar wordt dan opgevangen door de twee mensen die naast hem of haar in het water staan. Wat er daarbij gezegd wordt, kon ik niet horen. Dan daalt alweer de volgende dopeling in de rivier af: het was een nogal massaal ritueel, misschien enigszins vergelijkbaar met de opwekkingsbeweging van Johannes de Doper, destijds in de woestijn van Judea, ergens ten noorden van de Dode Zee….

Ik vroeg aan een vrouw die zich net had laten dopen: ‘En, hoe voelde het?’ Waarop zij, heel enthousiast, uitriep: ‘Het was fantastisch!! Ik ben hier nu al voor de derde keer gedoopt!’ Het bleek, dat ze zich bij iedere pelgrimage naar het Heilige Land opnieuw liet dopen in de Jordaan….

Hier was de doop vooral een emotionele ervaring, mooi om als herinnering mee terug te nemen naar huis….

Maar verder…? Had het werkelijk te maken met de navolging van Johannes de Doper? Markeerde dit ritueel ook op een of andere manier een nieuw begin?

Daar had ik eerlijk gezegd toen, en daar heb ik ook nu nog steeds zo mijn vragen bij…

Maar ja, laten we wel wezen: ook het beetje water dat wij bij kinderdoop en volwassenendoop in onze kerken gebruiken, staat ver af van het oorspronkelijke ritueel. Onze doop markeert symbolisch de dood en ondergang en de doorgang naar het nieuwe leven in Christus. Het markeert ook de opname in het kerkgenootschap waarin je gedoopt wordt. Het is dus een nieuw begin in die twee opzichten (ondergang en opstanding naar een nieuw leven;  opname in de kerkgemeenschap)

Toch heeft ook onze doop niet zo heel veel gemeen met de doop die Jezus ontving van Johannes de Doper, niet naar vorm (anders dan dat doopritueel bij de Jordaan), en niet naar inhoud.

Als we nog eens kijken naar het verhaal in Matteüs 3, dan blijkt de doop van Johannes daar een enorme urgentie te hebben. Er ging een groot persoonlijk en maatschappelijk appèl van uit, want Johannes riep de mensen op tot een zeer concrete gedragsverandering. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de volgende uitspraken:

‘Bekeer je, want het koninkrijk van de hemel is nabij!’ (Matt.3,2)

‘Breng vruchten voort die een nieuw leven waardig zijn!’ (Matt.3,8)

‘De bijl ligt aan de wortel van de boom. Iedere boom die geen goede vrucht draagt, wordt omgehakt en in het vuur geworpen. ’ (Matt.3,9)

‘Hij (die na mij komt) houdt de wan in zijn hand (om het kaf van het koren te scheiden), het graan zal hij in de schuur bijeenbrengen, maar het kaf zal hij verbranden in onblusbaar vuur.’ (3,12)

Met andere woorden: volgens Johannes is het uiteindelijke oordeel van Godswege nabij, kort gezegd: hij gelooft werkelijk dat het einde der tijden nabij is.

De Messias als aankondiger daarvan is onderweg; we hebben nog maar een korte tijd om ons leven te beteren, laten we nu eindelijk eens werk gaan maken van onze omkeer naar gerechtigheid en vrede! Johannes gebruikt hier woorden en beelden van de profeet Jesaja. De dienaar, de uitverkorene in wie God vreugde heeft is hier de Messias geworden.

Met andere woorden: omkeer is zeker niet alleen een toewending van het hart naar God en Zijn Tora. Zeker, het begint met inkeer en een verandering van mentale instelling. Maar dat is zeker niet alles: het gaat erom Gods gerechtigheid en recht te doen en zichtbaar te maken. Om de Messias heen vinden we een schare van Messiaanse mensen, die samen met hem werk maken van het doen van recht en gerechtigheid.

En daarin schuilt volgens mij het fundamentele verschil met de lading van vandaag. Als we Johannes en Jezus, in het spoor van Jesaja en de andere profeten beter begrepen hadden, dan zag de wereld er waarschijnlijk nu heel anders uit. Dan hadden de goede voornemens van de gedoopten misschien heel wat meer opgeleverd dan we nu om ons heen zien.

De allereerste woorden die Jezus van Nazareth in dit Evangelie uitspreekt, hebben we in dit verhaal gehoord. Je zou ze een goed voornemen voor zijn hele leven kunnen noemen, als hij tegen Johannes de Doper zegt: ‘Laat het nu gebeuren, want zo past het ons alle gerechtigheid te vervullen/te doen/overeind te zetten. ‘ Dit is een programmatische uitspraak van Jezus, een soort slogan, die Matteüs met hoofdletters aan het begin van Jezus’ openbare optreden neerzet: een nieuw begin, met de door Jezus verwoorde goede voornemens van hoe hij zijn levenstaak ziet, in samenhang met al die andere mensen die zich hier laten dopen.

Jezus verklaart zich, door de doop, solidair met al die mensen: dit moet het begin van een nieuwe beweging worden, van een schare messiaanse mensen die ernst maken met de komst van het Koninkrijk van God.

Mijn Joodse leermeester voor het Nieuwe Testament in Jeruzalem, David Flusser, noemde het ooit één van de noodlottigste ontwikkelingen in de geschiedenis van het christendom, dat de christenen zich niet meer, zoals in het begin, zagen als medespelers van de Messias, maar dat zij Jezus Messias een one-manshow lieten geven op een podium en zelf in de zaal zijn gaan zitten. Ze geloven in hem en aanbidden hem, maar het blijft bij toekijken. Ze doen niet meer mee aan het ‘vervullen van alle gerechtigheid’ om het Koninkrijk Gods te doen aanbreken.

Als we vandaag, aan het begin van dit nieuwe jaar, om ons heen kijken, dan kunnen me met dezelfde kracht van woorden, met dezelfde urgentie als Johannes de Doper destijds roepen dat het einde der tijden nabij is, dat de bijl aan de wortel van de boom ligt.

Een deel van onze wereld staat in brand door toedoen van de klimaatcrisis. In Australië zijn al bijna drie maanden lang geweldige branden aan de gang. Eerder was hetzelfde aan de hand in Californië, en zelfs in Siberië, dichtbij de Noordpool. Het is onvoorstelbaar dat de regeringen in de afgelopen twintig jaar niet de maatregelen hebben genomen die nodig waren.

We stevenen met zijn allen op de rand van de afgrond af. En wie trekken er aan de noodrem? Niet de regeringen, niet de grote olieproducenten en andere vervuilers, maar de schoolkinderen. En ze hebben meer dan gelijk!

Op 15 Maart 2019 gingen schoolkinderen over de hele wereld staken voor het klimaat: in Milaan, Montreal, Parijs, New York, Australië, Vanuatu (een eiland in de Stille Oceaan dat definitief in zee dreigt te verdwijnendoor toedoen van de stijging van het zeepeil). Naar schatting 1,6 miljoen scholieren deden eraan mee, in 125 landen, met bijna 2100 klimaatstakingen.

Hun leuzen waren bijvoorbeeld: ER IS GEEN PLANEET B!

VERBRAND ONZE TOEKOMST NIET!

ONS HUIS STAAT IN BRAND!

En dat allemaal dankzij een profetisch meisje van toen 15 jaar, dat in haar eentje met die staking begonnen was voor het Zweedse parlement. Aanvankelijk onopgemerkt, maar later niet meer over het hoofd te zien: Greta Thunberg! En nu, een jaar na haar eerste optreden op het wereldpodium in Katowice, in Polen, heeft ze vastgesteld: er zijn nog steeds geen belangrijke stappen gezet om het desastreuze tij te keren.

Het is werkelijk ongelofelijk dat economische belangen nog steeds belangrijker zijn dan het welzijn en de redding van de mensheid.

Ik ben ervan overtuigd dat wij als christenen, die met beide benen in de realiteit van vandaag staan, er niet omheen kunnen om nadrukkelijker stelling te nemen. Dat we absolute prioriteit moeten geven aan het bestrijden van de klimaatcrisis. Dat kan op persoonlijk niveau, door bijvoorbeeld niet of nauwelijks meer te vliegen, door niet of nauwelijks meer vlees en zuivel te eten, onze auto weg te doen en voor het openbaar vervoer te kiezen, maar dat is helaas niet genoeg. We kunnen er niet omheen, structureel een spaak in het wiel te steken bij al die organisaties die niet bereid zijn de nu vereiste maatregelen te nemen.

Een nieuw begin, met een andere levenshouding is absoluut vereist, en wel nu, vandaag.

In mijn intredepreek zei ik ‘Vertrouwen behoort tot de core-business van de kerk’.  Dat klopt: vertrouwen in God die ons opvangt als we dreigen te vallen of kopje onder dreigen te gaan, zoals dat meisje in het zwembad in het verhaal voor de kinderen aan het begin van onze dienst. Vertrouwen ook in onszelf en onze medemensen, dat we in staat zijn het goede te doen en de goede keuzes te maken, die in onze tijd van leven vereist zijn. Maar vertrouwen betekent niet dat we naïef kunnen toezien als onze planeet aan de ene kant in brand staat en op andere plaatsen bedreigd wordt door het alles verwoestende water.

Hier buiten voor de deur staat een groot bord: Klimaatplan.nu. Wie die website bezoekt, ziet allerlei initiatieven om de klimaatcrisis te bestrijden, in het klein en in het groot. Mijn goede voornemen voor dit nieuwe jaar is, om daar niet alleen op persoonlijk vlak, maar ook als kerkgemeenschap prioriteit aan te geven. Immers: samen staan we sterker! Paus Franciscus verwees er al enkele jaren geleden naar, met zijn encycliek ‘Laudato Si’, die helemaal ging over het klimaat (2015). Hij roept daar op tot een ecologische bekering, een omkeer, met dezelfde woorden dus die Johannes de Doper in zijn verkondiging in de lezing van vandaag gebruikt. Doet u mee? Moge het zo zijn, vandaag en alle dagen van ons leven. Amen.

 

Je hebt onvoldoende rechten om een commentaar te posten.